13:52 ICT Thứ năm, 24/08/2017

LIÊN KẾT WEBSITE

VIDEO

Loading the player...

THỐNG KÊ TRUY CẬP

Đang truy cậpĐang truy cập : 14


Hôm nayHôm nay : 41

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 848

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 60252

HỖ TRỢ TRỰC TUYẾN

Trang nhất » Tin Tức » Tài nguyên » Những bài văn hay

Nhũng điều cần lưu ý khi dạy văn bản "Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê" của Hạ Tri Chương (Ngữ văn 7- Tâp một)

Thứ hai - 05/01/2015 07:48
NHỮNG ĐIỀU CẦN LƯU Ý KHI DẠY VĂN BẢN "NGẪU NHIÊN VIẾT NHÂN BUỔI MỚI VỀ QUÊ" CỦA HẠ TRI CHƯƠNG
                          ( Ngữ văn 7- tập một)
 (Bài viết được đăng tải trên tạp chí Thế giới trong ta - CĐ146-Tháng12 năm 2014)

Như chúng ta đã biết, thơ Đường là một trong những đỉnh cao của văn học Trung Quốc, là thành tựu văn học nước ngoài có ảnh hưởng lớn đối với văn học Việt Nam. Tìm hiểu về thơ Đường sẽ giúp các em học sinh có vốn hiểu biết sâu rộng về văn học Trung Quốc, để từ đó hiểu sâu hơn về thế giới nghệ thuật của các nhà thơ cổ điển Việt Nam.
          Trong chương trình ngữ văn 7 hiện nay, thơ Đường được đưa vào giảng dạy với nhiều bài thơ hay trong đó bài “ Hồi hương ngẫu thư” (Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê ) của Hạ Tri Chương được các em học sinh rất yêu thích. Tuy nhiên làm thế nào để giúp các em học sinh lớp bảy cảm nhận và khám phá được cái hay của bài thơ là điều không dễ chút nào. Qua thực tế giảng dạy của bản thân và dự giờ các đồng nghiệp tôi thấy khi dạy văn bản “ Hồi hương ngẫu thư” chúng ta cần lưu ý một số vấn đề như sau:
   1.Tác giả: Ngoài kiến thức trong sách giáo khoa giáo viên giúp học sinh hiểu thêm:
       - Hạ Tri Chương không phải là một trong những nhà thơ lớn nhất của thời Đường như Đỗ Phủ, Lí Bạch, Bạch Cư Dị nhưng cũng là một nhà thơ có tên tuổi trong giai đoạn từ thời Sơ Đường sang Thịnh Đường. Ông cùng với các nhà thơ: Bao Dung, Trương Húc, Trương Nhược Hư, từng được xem là “Ngô Trung tứ sĩ”.
      -  Phong cách thơ Hạ Tri Chương: bình dị trong sáng, phóng khoáng. Đúng như tác giả Trần Trọng Kim trong cuốn “Đường thi” đã nhận xét: “ Cả bài lời nói tự nhiên không có điêu trác”.
 2. Hoàn cảnh ra đời của bài thơ: Bài thơ được Hạ Tri Chương sáng tác trong một hoàn cảnh đặc biệt. Đó là khi ông trở về quê nhà sau năm mươi năm trời xa cách. Cảm xúc dồn nén, bùng nổ.
 3. Đề tài: Quê hương là một đề tài quen thuộc trong thơ ca từ xưa đến nay. Trong thơ Đường cũng vậy, nhiều nhà thơ như Lí Bạch, Thôi Hiệu, Trương kế,,, đã thể hiện tình yêu quê hương một cách chân thành tha thiết. Tuy nhiên nếu như các nhà thơ khác thường thể hiện tình yêu quê hương khi ở xa quê thì Hạ Tri Chương lại bộc lộ tình cảm đó trong khoảnh khắc đầu tiên khi đặt chân về đến quê nhà. Chính cái riêng biệt ấy đã tạo nên nét đặc sắc độc đáo về đề tài quê hương của ông và tạo nên sự xúc động sâu xa cho bài thơ.
 4. Mạch cảm xúc của bài thơ: Mạch cảm xúc của bài thơ được bắt đầu từ một lời tự sự: “Thiếu tiểu li gia lão đại hồi”- Ra đi lúc trẻ, già mới quay về. Ngoại hình, tuổi tác đổi thay theo sự biến thiên của thời gian duy có một điều hoàn toàn bất biến: giọng quê. Việc giữ được chất giọng quê hương sau năm mươi năm xa cách đã nói lên hồn quê sâu đậm ở Hạ Tri Chương. Giữa bao nhiêu bộn bề công việc, lòng nhà thơ vẫn đau đáu âm thầm nỗi nhớ cố hương- nỗi nhớ thường trực da diết, đằm sâu! Để rồi càng ngậm ngùi xót xa khi bị xem  là khách lạ ngay trên mảnh đất quê nhà: Trẻ con nhìn lạ không chào. Hỏi rằng khách ở chốn nào lại chơi?
 5. Phân tích hình ảnh: Khi hướng dẫn học sinh phân tích bài thơ cần chú ý hai hình ảnh tiêu biểu đó là: “ Hương âm vô cải”( giọng quê không đổi) và “ mấn mao tồi”( tóc mai đã rụng). Đây là hai hình ảnh vừa có ý nghĩa tả thực vừa có ý nghĩa biểu trưng có giá trị lớn để diễn tả tấm lòng thủy chung sâu nặng với quê hương của nhà thơ Hạ Tri Chương. Nhà thơ đã dùng cái biến đổi về ngoại hình để làm nổi bật cái bất biến trong tâm hồn.
 6. Thủ pháp đối: “Hồi hương ngẫu thư” được làm theo thể Thất ngôn tứ tuyệt. Đối  nghệ thuật đặc trưng của thơ Đường luật và là thủ pháp nổi bật trong bài thơ này. Tuy nhiên ở bài thơ này khi dạy, giáo viên cần lưu ý học sinh rằng: đối trong bài thơ này là tự đối hay còn gọi là tiểu đối( đối trong câu). Trong bài thơ, tiểu đối được sử dụng trong cả ba câu đầu:
                      Thiếu tiểu li gia /lão đại hồi.
                     Hương âm vô cải / mấn mao tồi.
                    Nhi đồng bất kiến / bất tương thức.
Tác dụng : - Dồn nén cảm xúc của bài thơ, diễn tả được khoảng cách thời gian xa quê, gợi mở tâm trạngđầy xúc động bồi hồi của nhà thơ.
    - Diển tả được tấm lòng thủy chung, tình yêu quê hương sâu nặng qua mối quan hệ về sự thay đổi về hình hài dáng vóc và sự nguyên vẹn như nhât trong tâm hồn tình cảm.
   - Làm nổi bật được sự đối lập giữa tâm trạng chờ đợi, hồi hộp nôn nao của Hạ Tri Chương với hiện thực diễn ra khi nhà thơ về đến quê nhà.
 7. Tạo tình huống bất ngờ:
    Bài thơ bộc lộ cảm xúc dưới hình thức một câu chuyện tâm tình. Câu chuyện ấy có tình huống bất ngờ: Trở về quê hương sau hơn năm mươi năm trời xa cách với bao nỗi háo hức mong chờ nhưng thật phũ phàng: nhà thơ lại bị xem là khách lạ ngay trên mảnh đất chôn rau cắt rốn của mình. Chính tình huống đó đã làm nổi bật tâm trạng hẫng hụt, sững sờ đến xót xa ngậm ngùi của tác giả. Và cũng từ đó phải chăng Hạ Tri Chương muốn nhắn gửi tới người đọc một lời chiêm nghiệm suy ngẫm sâu xa hơn về ý nghĩa thiêng liêng của quê hương trong mỗi con người  để có cách ứng xử đúng đắn.
 8. Lưu ý về nhan đề bài thơ:
    - Khi hướng dẫn học sinh tìm hiểu xong hai câu cuối của bài thơ mới gợi cho các em tìm hiểu vì sao Hạ Tri Chương lại đặt nhan đề cho bài thơ này là “Hồi hương ngẫu thư”?
    - Nhà thơ không có ý định làm thơ ngay khi mới đặt chân về quê hương nhưng tình huống bất ngờ đã làm nảy bật cảm xúc khiến ông không thể không cầm bút. Tuy nhiên nếu chỉ là duyên cớ ngẫu nhiên thì bài thơ không thể có hồn và làm rung động lòng người đến thế. Rõ ràng đằng sau cái gọi là duyên cớ ấy là một điều kiện có tính tất yếu, đó là tấm lòng, là tình yêu quê hương da diết, đằm sâu, dồn nén trong sâu thẳm cõi lòng nhà thơ. Tình cảm ấy như một dây đàn căng hêt mức chỉ cần khẽ chạm là ngân lên, ngân mãi. Chữ “Ngẫu” ở nhan đề không làm giảm ý nghĩa của bài thơ mà còn nâng ý nghĩa của nó lên gấp bội, để rồi “Hồi hương ngẫu thư” mãi neo đậu trong lòng mỗi chúng ta dẫu cho thời gian năm tháng đi qua.
    Trên đây là đôi điều suy nghĩ của tôi khi dạy xong văn bản “Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê” của Hạ Tri Chương. Kính mong các bạn góp ý, chia sẻ thêm để góp phần nâng cao hiệu quả bài dạy.
                           ..............................................................
 
                                                                    Ngô Thị Lương
                                            Trường THCS Xuân Diệu- Can Lộc- Hà Tĩnh
Tổng số điểm của bài viết là: 5 trong 1 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
 

TIN BÀI MỚI NHẤT

LIÊN KẾT ỨNG DỤNG

ĐƠN VỊ THIẾT KẾ WEBSITE